Badany gen: APOE, PSEN1

Rodzaj badania: Badanie molekularne

Rodzaj materiału biologicznego: Krew obwodowa pobrana na strzykawkę z EDTA lub wymaz z policzka

Opis badania: Badanie wykonane metodą sekwencjonowania, które polega na określeniu zmian genetycznych w genie PSEN1 w eksonach: 5, 6, 7, 8 oraz na zidentyfikowaniu formy genu APOE odpowiedzialnej za predyspozycje genetyczne do występowania choroby Alzheimera i chorób miażdżycowych

Opis kliniczny:

Gen PSEN1 znajduje się na 14 chromosomie, koduje białko presenilinę 1 (PS1), która wchodzi w skład kompleksu białkowego odpowiedzialnego za aktywność γ-sekretazy. Zmiany mutacyjne m.in. w genie PSEN1 zaburzają proces prawidłowego dojrzewania cząsteczki App (1). Mutacje genu PSEN1 są najczęstszą przyczyną rodzinnej postaci choroby Alzheimera (ang. familial Alzheimer’s disease, FAD), odpowiadają za 18-50% wszystkich przypadków choroby rozwijającej się wcześniej (ang. early-onset AD, EOAD) (2, 3) między 24., a 62. rokiem życia.

Apolipoproteina E (ApoE) wytwarzana jest pod kontrolą genu APOE zlokalizowanego na chromosomie 19 i należy do rodziny apolipoprotein. Powstaje m.in. w wątrobie, mózgu, śledzionie, płucach i nerkach bierze głównie udział w transporcie lipidów z miejsca ich powstawania do tkanek gdzie są magazynowane bądź wydalane z organizmu.

Gen APOE występuje w trzech głównych izoformach: e2, e3, e4, które różnią się między sobą położeniem aminokwasów argininy i cysteiny w pozycjach: 112 i 158 (4).

Genotyp ApoE e2/e2 – u osób o tym genotypie obserwowane jest niższe stężenie cholesterolu LDL oraz wyższe stężenie trójglicerydów. Genotyp e2 stanowi predyspozycję do rozwoju hiperlipoproteinemii typu III oraz chorób sercowo-naczyniowych.

Genotyp ApoE e3/e3 – prawidłowy, występuje w populacji ogólnej z częstością od 60% do 78% w populacji Kaukaskiej (5).

Genotyp ApoE e4/e4 – obecny u 10 do 15 % osób z całej populacji, oraz występuje u 40% ludzi z późnym początkiem choroby Alzheimera (5). Obecność dwóch kopi ApoE e4 zwiększa ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera do nawet 90% (6).

Genotyp ApoE e4/e3 – zwiększone ryzyko rozwoju choroby Alzheimera od 2 do 3 razy.

Genotyp ApoE e4/e2 ‒ forma ApoE e2 występuje relatywnie rzadko w populacji, może posiadać działanie ochronne i opóźniać wiek zachorowania na Alzheimera (7).

1.        Selkoe D.J., Podlisny M.B.: Deciphering the genetic basis of Alzheimer’s disease. Annu. Rev. Genomics Hum. Genet., 2002; 3: 67–99

2.        Kowalska A., Pruchnik-Wolinska D., Florczak J., Modestowicz R., Szczech J., Kozubski W., Rossa G., Wender M.: Genetic study of familial cases of Alzheimer’s disease. Acta Biochim. Pol., 2004; 51:   245–252

3.        Kowalska A., Pruchnik-Wolinska D., Florczak J., Szczech J., Kozubski W., Rossa G., Wender M.: Presenilin 1 mutations in Polish families with early-onset Alzheimer’s disease. Folia Neuropathol., 2004; 42: 9–14

4.        Weisgraber K. H., Innerarity T. L., Mahley R. W. 1982. Abnormal lipoprotein receptor-binding activity of the human E apoprotein due to cysteine-arginine interchange at a single site. J Biol Chem., 257(5):2518-21

5.        Martins R. N., Clarnette R., Fisher C., Broe G. A., Brooks W. S., Montgomery P., Gandy S. E. 1995. APOE genotypes in australia: roles in early and late onset Alzheimer’s disease and down syndrome. Neuroreport 6, 1513 – 1516.

6.        Corder E. H., Saunders A. M., Strittmatter W. J., Schmechel D. E., Gaskell P. C., Small G. W., Roses A. D., Haines J. L., Pericak-Vance M. A. 1993. Gene dose of apolipoprotein E type 4 allele and the risk of Alzheimer’s disease in late onset families. Science 261, 921 – 923.

7.        Laws S.M., Hone E., Gandy S., Martins R.N. 2003. Expanding the association between the APOE gene and the risk of Alzheimer’s disease: possible roles for APOE promoter polymorphisms and alterations in APOE transcription. J Neurochem., 84(6):1215-36.

Wskazania:

– osoby z objawami postępującej demencji (zmiany zachowania, obniżenie sprawności intelektualnej bądź utrata pamięci)

– osoby ze znacznie podwyższonym stężeniem cholesterolu i trójglicerydów we krwi

Czas realizacji badania: 14 dni